شاید شما هم به این مسئله فکر کردید 🤯 که دشواری ها و پیچیدگی های تربیت فرزند در دوران نوجوانی بیش از هردوران دیگری است ، زیرا نوجوان ناگهان با یک جهش فکری و عاطفی از دوران کودکی جدا می شود و پا به عرصه بحرانی ترین مرحله زندگی خود یعنی نوجوانی می گذارد.
والدین باید در برخورد با نوجوان آگاه روشن بین و صبور باشند، از این رو بسیاری از والدین در روابط با نوجوان خود دچار مشکل می شوند و این مسئله را با خود مرور می کنند که چه رفتاری را با نوجوان خود در پیش بگیرند.
بسیاری از مشکلات نوجوانان ریشه در برخورد نامناسب پدر و مادر و آگاه نبودن آن ها نسبت به خصوصیات دوران نوجوانی دارد . تجربه نشان می دهد در بیشتر موارد که نوجوانان به خانواده و مربی آگاه دسترسی داشتند زندگی سالم تر و موفق تری داشتند.
خودرویی رو درنظر بگیرید که در پارکینگ خانه متوقف است. راننده هنگامی که می خواهد خودرو را از پارکینگ درآورد باید با احتیاط کامل حرکت کند و کوچه های فرعی را پشت سربگذارد تا به خیابان اصلی برسد.
دوران کودکی هم مثل خودرویی هست در پارکینگ قراردارد و دوران نوجوانی دورانی هست که راننده می خواهد اتومبیلش را از پارکینگ بیرون آورد. بدیهی است آن هایی موفق می شوند که با نوجوان این مسیر پرفراز و نشیب را با سلامت طی کنند.
مهم این است که والدین دانش کافی برای هدایت و برخورد آن ها را داشته باشند.
اگر دوران کودکی خود را مرور کنیم متوجه می شویم که هروقت کسی می خواست ما را مجبور به انجام کاری کند و ما دلمان نمی خواست آن را انجام دهیم ، مقاومت می کردیم و تلاش می کردیم که تحت کنترل قرار نگیریم.
این مقاومت باعث ایجاد احساس دشمنی در ما می شد و به رابطه ما با شخص کنترل گر ضربه می زد . این مقاومت در برابر تلاش والدین برای کنترل کردن نوجوان به خراب تر شدن هرچه بیشتر رابطه با آن ها می شود.
13 آفت در رابطه با نوجوان:
یک) کنترل گری:
چون این رفتار اشتباه رو کرد منم اون رفتار اشتباه رو داشتم ، چون داد زد منم داد زدم . این که ما واکنش هامون وابسته به کنش بقیه باشه یعنی ما نمیتونیم تو موقعیت مختلف رفتار درست داشته باشیم. علاوه بر این شما به عنوان الگوی دمدمی مزاج در چشم نوجوان هستید. نوجوان ما برای کار اشتباهش محرومیت داره ولی نه با رفتار اشتباه ما.
پایه های ارتباط سالم: محبت، همدلی، حمایت
دو) موانع ذهنی:
مثلا پررو میشه، بد عادت میشه، لوس میشه، کی میتونه جمعش کنه، دیگه ازکسی حساب نمیبره،کی راه درست زندگی رو یادبگیره.
چطور عملیش کنیم؟ اگر میخواهیم چیزی رو اصلاح کنیم باید به مرحله عمل برسه پس باید تکرارش کنیم.
چجوری آموزش بدیم؟ این مهارت هارو با دیدن فیلم های مرتبط توجه به گفتگو و رفتارامون، خوندن کتاب و شرکت در کارگاه ها
هررفتاری که از نوجوان سرمی زنه 4 جزداره: فکر، عمل، احساس، فیزیولوژی
با کوبوندن و سرکوفت نوجوان فقط عملش تغییر می کنه ولی 3جز دیگه تا خودش نخواد تغییر نمی کنه.
هدف ما توقف اون عمل در لحظه نیست هدفمون اصلاح رفتاری و انجام عمل درست در زمان درسته. پس باید اول مهارت های خودمون رو بالاببریم تا بتونیم تاثیرگذار باشیم نه تاثیرپذیر.
سه) بعد از هر چالش رابطه رو ترمیم کنید:
نذارید قهر و کینه و دلخوری با هرچالش به وجود بیاد. هرکسی رفتار اشتباه داره اما زمان هایی رو باید به یاد بیارید که رفتار درست وجود داشته و به قولی دنبال استثناهای مثبت باشید.
مثلاً چه وقت هایی بوده که خلاف میل خودش طبق خواسته ی من عمل کرده؟حتی کوچک ترین چیز رو هم می تونید به یاد بیارید مهمه که به استثنا هم توجه بشه .
چهار) تو بدترین شرایط هم رفتار درست سابق نوجوانتون رو به یاد بیارید:
بابت آن رفتار می توانید خود را بهتر مدیریت کنید.
پنج) وقتی رفتار اشتباهی سر می زنه دائم سرکوفت نزنید:
هی نگید تو هیچ وقت کار درست رو انجام نمی دی و از عبارات هیچ وقت استفاده نکنید به وقت هایی فکر کنید که همه چیز سرجاش بوده چون نوجوان شما اگر 100تا هم رفتار غلط داشته باشه بالاخره یک رفتار درست داره و با این فکر احساس خودتون رو خوب کنید.
شش) خودتون رو متخصص همه چیز ندونید:
برعکس اجازه بدید تو یک سری از موارد خودش تصمیم بگیره و حق انتخاب داشته باشه بالاخره ما خودمون هم ممکنه رفتار اشتباه داشته باشیم و فکر نکنیم که دائما ما باید براش تصمیم بگیریم. اجازه فکر کردن و نظر دادن بهش بدیم نگیم من می دونم صلاحت چیه من بهتر میدونم.
هفت) وقتی اشتباه کردید شهامت عذرخواهی داشته باشید:
تا نوجوان شما هم یادبگیره که باید سهمش رو از اتفاقات و اشتباهات بپذیره و حتی برای ترمیم رابطه پیش قدم بشید.
هشت) با درخواست های استقلال طلبانه نوجوان برخورد تند نکنید:
مثلاً وقتی درخواست رانندگی می کنه به جای برخورد تند میشه ببرید به یکسری پیست های محافظت شده یا منطقه ی بی خطر و خلوت که رانندگی کنه.
نه) با نوجوان مشورت کنید:
مثلاً وسیله ای می خواهید بخرید ازش نظر بپرسید اگر نظرش درست بود تشویقش کنید اگر نه دلایل رو منطقی توضیح بدید که یادبگیره.
ده) ارتباط صمیمانه برقرار کنید:
اگر خطا یا چالشی رو مطرح کرد سرزنشش نکنید تا بتونه بیاد مشکلاتش رو بگه
یازده) رفتارهای نادرست خود را اصلاح کنید:
چون فرزند شما از شما الگو برداری می کنه. اگر پدر به مادر یا برعکس توهین کنه یا محبت نکنه نوجوان هم به همان شکل همانندسازی می کنه.
دوازده) شرایط و روحیات سن نوجوانی را درک کنید:
نوجوانی دوره ی بی ثباتی عاطفی است. پس با درنظرگرفتن این مسئله با نوجوان برخورد کنید. نوجوان ها گاهی حالشون خیلی خوبه گاهی بد، پس انتظار رفتارهای متعارف رو همیشه نداشته باشید.
سیزده) در برآورده کردن نیاز های اساسی دقت کنید:
هر رفتاری که ما می کنیم باعث ایجاد احساس درما می شود، اگر رفتار بد باشد احساس بد، اگر خوب باشد احساس خوبی داریم که به نوعی به 5 نیاز مربوط می شود.
5 نوع نیاز اصلی برای هر انسان:
1.نیاز به عشق و پیوند: این نیاز ما رو به سمت ایجاد رابطه با دیگران و حفظ این رابطه سوق می دهد.
2.نیاز به قدرت: یه وقتایی هست که می خواهیم دیگران را بیش از حد کنترل کنیم وقتی نوجوان مان را کنترل می کنیم شاید عشق داشته باشیم اما احترامی از او نمی بینیم.
برای این که هردو نیاز عشق و قدرت باهم ارضا شوند نیاز هست که لازمه ی که احترام بگذاریم و صادقانه رفتار کنیم
3.نیاز به تفریح: در مدرسه هر چقدر که مقطع بالاتر می رود توجه به این نیاز کمتر می شود پس باید والدین برای تفریح نوجوان هم برنامه مشخصی را درنظر بگیرند.
4.نیاز به آزادی: برای گریز از کنترل دیگران نیاز به آزادی به وجود می آید چون میل به این که ما والدین بهتر می دونیم و متخصص تر هستیم باعث کنترل گری بیش تر و کاهش آزادی می شود.
چکیده ای از آنچه خواندیم:
7 جایگزین برای عادت مخرب که باعث تخریب روابط می شود:
1.توجه نشان دادن به جای انتقاد کردن
2.اعتماد کردن به جای سرزنش کردن
3 .گوش کردن به جای شکوه کردن
4.حمایت کردن به جای نق نق کردن
5 .مذاکره و گفتگو کردن موقع بروز اختلاف به جای تهدید کردن
6.دوستی کردن به جای تنبیه کردن
7.تشویق کردن به جای باج دهی یا حق حساب دادن
انجام دادن این عادات رفتاری باعث آسیب به ارتباط ما با طرف مقابل می شود.کاری که موثر واقع نمی شه رو کنار بگذارید و هفت عادت جدید رو پیشنهادی جایگزین کنید.
برای کاهش دادن عادت های قبلی لازمه که به جای دائماً خشک و منطقی بودن بیایم از شوخی و مزاح استفاده کنیم. برای ایجاد عادات جدید از همین الان شروع کنید.