اضطراب جدایی چیست:
اضطراب جدایی در کودکان یک اختلال هیجانی شایع است که مشخصه آن ترس و نگرانی افراطی از جدا شدن از والدین یا افراد مهم دیگر است. این اختلال معمولا در کودکان زیر 6 سال دیده می شود و می تواند تأثیرات منفی بر رشد و سازگاری کودک داشته باشد.
مثالی از اضطراب جدایی
سامان 5 ساله هر صبح وقتی به مهد کودک می رود، بسیار ناراحت و گریان می شود. او هر بار که والدینش او را به مهد می رسانند، با فریاد و گریه التماس می کند تا آن ها با او بمانند. اغلب مادرش ناچار است چند دقیقه در مهد کودک بماند تا سامان آرام شود.
در طول روز در مهد کودک، سامان همیشه نگران و مضطرب است و بارها از مربیان می پرسد که “مامان و بابا کی می آیند؟”. او حتی در زمان بازی و فعالیت های گروهی هم بی قرار و نگران است.
وقتی والدین سامان برای بردن او به خانه می آیند، او بسیار هیجان زده و خوشحال می شود و با آغوش باز به سمت آنها می دود. گاهی اوقات نیز در هنگام جدایی دوباره گریه و ناراحتی شدیدی از خود نشان می دهد.
این مثال آشنا برای بعضی والدین نشان می دهد که اضطراب جدایی چگونه می تواند بر عملکرد و رفتار کودک در محیط های جداگانه از والدین تاثیر بگذارد.
ویژگی های اصلی اضطراب جدایی در کودکان عبارتند از:
- ترس و نگرانی افراطی از جدا شدن از والدین یا افراد مهم
- ترس از رویدادهایی که ممکن است والدین را از کودک جدا کند (مانند رفتن به مدرسه)
- نشانه های فیزیکی اضطراب مانند درد شکم، سردرد و تهوع هنگام جدایی
- بی میلی به تنها ماندن یا خوابیدن بدون والدین
- کابوس دیدن درباره جدا شدن از والدین
- شکایت های جسمانی هنگام جدا شدن از والدین
- اجتناب از فعالیت های مربوط به جدایی از والدین
دلایل اضطراب جدایی در کودکان:
یک) عوامل زیستی و ژنتیکی:
احتمال ابتلا به اضطراب جدایی در کودکانی که والدین یا اقوام نزدیک آنها مبتلا به این اختلال هستند، بیشتر است و هم چنین بعضی ویژگی های شخصیتی مانند خجالتی بودن یا تکانشگری ممکن است زمینه ساز اضطراب جدایی باشند.
دو) عوامل محیطی و تجربی:
تجربه جدایی های ناگهانی یا طولانی مدت از والدین در دوران کودکی، مراقبت های ناکافی یا بی ثبات والدین و ترومای جدایی مانند طلاق، فوت یکی از والدین یا جدایی از والدین به دلایل دیگر
سه) عوامل روانی و هیجانی:
سبک دلبستگی ناایمن به والدین، نگرش های منفی و اضطرابی والدین نسبت به جدایی و سبک فرزندپروری مبتنی بر حمایت بیش از حد و محدودکننده می تواند باعث بروز اضطراب جدایی شود.
چهار) عوامل اجتماعی:
تغییرات ناگهانی در محیط یا روابط اجتماعی کودک و انتقال به محیط جدید مثل مهاجرت یا تغییر مدرسه.
والدین میتوانند با انجام موارد زیر به کودکان دارای اضطراب جدایی کمک کنند:
آمادهسازی کودک: قبل از جدایی، والدین باید کودک را برای این جدایی آماده کنند. به او توضیح دهند که قرار است به مهد کودک/مدرسه برود و برای چه مدتی والدین نزد او نخواهند بود. این کار به کودک کمک میکند تا انتظارات خود را مدیریت کند.
روال ثابت و پایدار: ایجاد یک روال ثابت و پایدار در هنگام جدایی به کودک کمک میکند تا آرامتر باشد. مثلاً همیشه با او خداحافظی کنید، او را به مربی تحویل دهید و قول دهید که به موقع برمیگردید.
تشویق و جایزهدادن: والدین باید کودک را برای هر موفقیت در جدایی تشویق و تقدیر کنند. این باعث میشود کودک انگیزه پیدا کند تا مهارتهای مقابله با اضطراب را افزایش دهد.
آموزش مهارتهای خودتنظیمی: والدین میتوانند به کودک آموزش دهند که چگونه با استفاده از تنفس عمیق، تمرکز ذهن و سایر روشها آرام شود.
درگیر کردن کودک: والدین باید کودک را در فعالیتهای جذاب و لذتبخش در محیط جدید درگیر کنند تا ذهن او از نگرانیهای جدایی منحرف شود.
همکاری با مربیان: والدین باید با مربیان مهد کودک/مدرسه همکاری نزدیکی داشته باشند تا بتوانند به صورت مشترک به کودک کمک کنند.
کمک حرفهای: در صورت نیاز، مشاوره با روانشناس کودک میتواند به والدین و کودک کمک کند.