تاب آوری برای همه انسان ها از نیاز های اساسی و کاربردی است. برای ما والدین طبیعی است که بخواهیم از فرزندان خود در برابر هر نوع درد و رنج محافظت کنیم، اما اگر برای نجات کودکان از مشکلاتی که خودشان می توانند حل کنند عجله کنیم، آن ها را از یادگیری نحوه کنار آمدن باز می داریم و تاب آوری آن ها را پایین می آوریم. بچه ها با غلبه بر رنج معمولی تاب آوری را یاد می گیرند.

تاب آوری چیست؟

تاب آوری در کودکان به توانایی آن ها در سازگاری، مقابله و بازیابی از موقعیت ها و چالش ها است. تاب آوری توانایی غلبه بر استرس، ناملایمات، شکست، چالش ها، یا آسیب است.

بچه های تاب آور به دنیا نمی آیند بلکه ساخته می شوند. مغز در حال رشد، انعطاف‌پذیرترین و حساس‌ترین نسبت به تجربه – چه خوب و چه بد – در اوایل زندگی است. (به همین دلیل است که ما در دوران کودکی خیلی راحت و سریع زبان، ظرایف اجتماعی، مهارت‌های حرکتی و ده‌ها چیز دیگر را یاد می‌گیریم و از تجربیات «تشکیل‌دهنده» صحبت می‌کنیم.) کودکان در نتیجه الگوهای استرس و تربیت، انعطاف‌پذیر می‌شوند. که در اوایل زندگی تجربه می کنند.

جملاتی که ما به عنوان والدین به فرزندان مان می گوییم مثل:

❌ اجازه بده این کار رو من بکنم ❌

❌ من به جای تو با معلمت صحبت می کنم ❌ 

❌ من خودم ازش مراقبت می کنم ❌

 به کودکان می گویند: «⛔️ تو نمی تونی این کار رو انجام بدی و از پسش بر نمیای⛔️».

گاهی اوقات بهترین کاری که می‌توانیم برای بچه‌های مان انجام دهیم این است که به آن ها اجازه مبارزه با چالش ها را  بدهیم. این به فرزندان ما کمک می کند تا مهارت های مهم زندگی را توسعه دهند و همچنین ایمان ما را به توانایی آن ها برای رشد و یادگیری نشان می دهد.

کودکی که بتواند با روش های سالم چالش های پیش روی خود را بعد از چند آزمون و خطا مدیریت کند، به عزت نفس و اعتماد به نفس بالا دست پیدا کند.

در این مقاله به پنج نوع چالش تاب آوری با موضوع ارتقا شخصیت‌ وجود دارد که فرزندان ما می‌توانند و باید به تنهایی از عهده آن برآیند. ما می‌توانیم با پرسیدن سؤالات مرتبط یا حمایت و درک کردن کمک کنیم، اما کودکان باید خودشان راه‌حل‌هایی برای این مشکلات پیدا کنند.

5 چالش تاب آوری کودکان

چالش اول تاب آوری) بی حوصلگی

برخلاف اعتراض فرزند شما، هیچ اتفاق خاصی حین حوصله سر رفتن نمی افتد. وقتی فرزندتان از احساس بی حوصلگی شکایت می کند، احساس نکنید که باید این مشکل را حل کنید. اگر فقط صبر کنید، فرزندتان در نهایت کاری را برای انجام دادن پیدا خواهد کرد. بی حوصلگی می توان منشا خلاقیت کودک باشد.

چالش دوم تاب آوری) انتخاب ها

چالش کودک چه انتخاب نوع فعالیت‌ش باشد و چه طعم بستنی و خوراکی، انتخاب یک گزینه به معنای کنار گذاشتن گزینه‌های دیگر است. این می تواند ناامید کننده یا ترسناک باشد، اما تمرین خوبی نیز هست.

انتخاب های ساده به بچه ها کمک می کند تا یاد بگیرند که گزینه ها را بسنجید و بفهمند چه چیزی برای آن ها اهمیت دارد. و اگر آن ها یک انتخاب “اشتباه” داشته باشند، می توانند یاد بگیرند که ناامیدی را تحمل کنند و تصمیم بگیرند که دفعه بعد یک انتخاب متفاوت تر و پخته تر داشته باشند.

چالش سوم تاب آوری ) از دست دادن

بخش مهمی از بازی، از سال های دبستان به بعد، شامل یادگیری این است که برد و باخت حالت های موقتی هستند.

 اگر فرزندان مان را از باخت محافظت کنیم، ممکن است فکر کنند که باخت غیرقابل تحمل است و تقلب گزینه معقولی هست. وقتی اجازه می‌دهیم بچه‌هایمان ببازند، به آن ها این فرصت را می‌دهیم تا یاد بگیرند که می‌توانند با شکست‌ها کنار بیایند و دوباره تلاش کنند.

چالش چهارم تاب آوری ) بهم ریختن تکلیف مدرسه

گاهی اوقات انجام ندادن یک تکلیف یا فراموش کردن درس خواندن و مطالعه برای یک آزمون می تواند یک فرصت یادگیری باشد. بچه‌ها می‌توانند ببینند که اگر کارشان گاهی کم‌نقص باشد، دنیا به پایان نمی‌رسد و می‌توانند برای جلوگیری از اشتباهات در آینده برنامه‌ریزی کنند.

چالش پنجم تاب آوری) دعوا و بحث کردن با دوست

مشاجره بخشی عادی از دوستی کودکان است. یادگیری حل و فصل اختلافات از طریق صحبت کردن درباره ناراحتی، سازش، مهربانی، یا صرفاً «بخشیدن و فراموش کردن» می‌تواند به کودکان کمک کند تا مهارت‌هایی را در افراد ایجاد کنند که در طول زندگی خود از آن ها استفاده خواهند کرد.

آیا می توانید به زمانی فکر کنید که عمداً فرزند خود را  از مبارزه با چالش ها نجات نداده اید؟ فرزند شما از این تجربه چه نکاتی آموخت؟

دکتر حاجی حسینی/ روانشناس کودک و نوجوان